چه کتاب هایی برای مهندس ناظر ساختمان لازم است؟
در این مقاله میخواهیم باهم بررسی کنیم که چه کتاب هایی برای مهندس ناظر ساختمان لازم است و مهندس ناظر ساختمان، باید چه کتاب هایی بخواند؟ ببینید دوستان، مهندس ناظر برای انجام صحیح وظایف خود فقط به یک کتاب یا یک مبحث از مقررات ملی ساختمان نیاز ندارد. چندین کتاب است که مهندس ناظر باید تهیه کنید و به قول معروف، قورت بدهد کتاب ها را. نظارت حرفه‌ای از جایی شروع میشود که فرد با خواندن کتاب ها و تحربه، توانایی مطالعه نقشه، کنترل اجرای کار، تشخیص مغایرت، استناد به مقررات و آیین‌نامه‌ها و ثبت موارد در گزارش‌های نظارت را داشته باشد.
چه کتاب هایی برای مهندس ناظر ساختمان لازم است و ناظر باید بخرد؟
منابع مورد نیاز مهندس ناظر را می‌توان در چند گروه اصلی قرار داد:
- مباحث مقررات ملی ساختمان
- آیین‌نامه‌ها و استانداردهای تخصصی
- نشریات فنی و اجرایی
- نشریات سازمان برنامه و بودجه
- استانداردهای مرتبط با رشته
- کتاب‌های آموزشی و تخصصی نظارت
مباحث مقررات ملی ساختمان نیز مجموعه‌ای از ضوابط مورد استفاده در طراحی، اجرا و کنترل ساختمان هستند و هر مبحث حوزه مشخصی از ساختمان را پوشش می‌دهد. این دسته، جزو ضروری ترین کتاب های مهندس ناظر برق، کتاب های مهندس ناظر مکانیک ساختمان، معماری و عمران است.
مهم‌ترین کتاب های مشترک برای تمام مهندسان ناظر
قبل از بررسی هر رشته، چند کتاب وجود دارد که آشنایی با آنها برای تقریباً تمام مهندسان ساختمان ضروری است. در ادامه کتاب های مهندسین ناظر را معرفی کرده ایم.
مباحث مقررات ملی ساختمان
مهم‌ترین مرجع مشترک، مباحث مقررات ملی ساختمان است. البته لازم نیست یک مهندس ناظر همه مباحث را با یک میزان مطالعه کند؛ بلکه باید مباحث مرتبط با رشته و نوع پروژه را در اولویت قرار دهد.
از مباحث مهم و کاربردی برای مهندس ناظر می‌توان به این موارد اشاره کرد:
| مبحث | موضوع | اهمیت برای ناظر |
|---|---|---|
| مبحث دوم | نظامات اداری | ⭐⭐⭐⭐ |
| مبحث سوم | حفاظت ساختمان در برابر حریق | ⭐⭐⭐⭐⭐ |
| مبحث چهارم | الزامات عمومی ساختمان | ⭐⭐⭐⭐⭐ |
| مبحث پنجم | مصالح و فرآورده‌های ساختمانی | ⭐⭐⭐⭐ |
| مبحث ششم | بارهای وارد بر ساختمان | ⭐⭐⭐⭐ |
| مبحث هفتم | پی و پی‌سازی | ⭐⭐⭐⭐⭐ |
| مبحث هشتم | ساختمان‌های با مصالح بنایی | ⭐⭐⭐⭐ |
| مبحث نهم | ساختمان‌های بتن‌آرمه | ⭐⭐⭐⭐⭐ |
| مبحث دهم | ساختمان‌های فولادی | ⭐⭐⭐⭐⭐ |
| مبحث دوازدهم | ایمنی و حفاظت کار در حین اجرا | ⭐⭐⭐⭐⭐ |
| مبحث سیزدهم | تأسیسات برقی | ⭐⭐⭐⭐⭐ |
| مبحث چهاردهم | تأسیسات مکانیکی | ⭐⭐⭐⭐⭐ |
| مبحث پانزدهم | آسانسورها و پلکان برقی | ⭐⭐⭐⭐ |
| مبحث شانزدهم | تأسیسات بهداشتی | ⭐⭐⭐⭐⭐ |
| مبحث هفدهم | لوله‌کشی گاز طبیعی | ⭐⭐⭐⭐⭐ |
| مبحث نوزدهم | صرفه‌جویی در مصرف انرژی | ⭐⭐⭐⭐⭐ |
| مبحث بیستم | علائم و تابلوها | ⭐⭐⭐ |
| مبحث بیست‌ودوم | مراقبت و نگهداری ساختمان | ⭐⭐⭐ |
نکته: ویرایش مباحث اهمیت زیادی دارد و هنگام خرید کتاب باید ویرایش مورد نیاز پروژه یا آزمون بررسی شود؛ برای نمونه، منابع منتشرشده برای مباحث مختلف در سال‌های متفاوت بازنگری و چاپ شده‌اند. برای خرید هر یک از کتاب های مهندس ناظر ساختمان، میتوانید از ازبیلت بوک اقدام کنید.
استاندارد ۲۸۰۰؛ یکی از منابع مهم نظارت ساختمان
یکی از کتاب های مهم برای مهندسان ناظر ساختمان، استاندارد ۲۸۰۰ طراحی ساختمان‌ها در برابر زلزله است.
این استاندارد فقط برای مهندس محاسب اهمیت ندارد. در زمان نظارت نیز آشنایی با الزامات لرزه‌ای، اجزای غیرسازه‌ای و موارد مرتبط با اجرای ساختمان اهمیت دارد. استاندارد ۲۸۰۰ شامل موضوعاتی مانند ضوابط طراحی لرزه‌ای ساختمان‌ها، اجزای غیرسازه‌ای و الزامات مرتبط با ساختمان‌های مختلف است. بنابراین بهتر است کتاب استاندارد ۲۸۰۰ و پیوست‌های مرتبط در کتابخانه تخصصی مهندسان عمران و معماری وجود داشته باشد.
کتاب‌های مورد نیاز مهندس ناظر عمران چیست؟
مهندس ناظر عمران بیشترین ارتباط را با مباحث سازه‌ای، مصالح، اجرا و عملیات ساختمانی دارد.
مهم‌ترین مباحث مقررات ملی برای ناظر عمران
مبحث چهارم: برای کنترل الزامات عمومی ساختمان و بسیاری از موارد اجرایی.
مبحث پنجم: شناخت مصالح و فرآورده‌های ساختمانی.
مبحث ششم: بارهای وارد بر ساختمان.
مبحث هفتم: پی و پی‌سازی.
مبحث هشتم: ساختمان‌های با مصالح بنایی.
مبحث نهم: ساختمان‌های بتن‌آرمه.
مبحث دهم: ساختمان‌های فولادی.
مبحث دوازدهم: ایمنی و حفاظت کار در حین اجرا.
در کنار این مباحث، مطالعه استاندارد ۲۸۰۰ برای شناخت الزامات لرزه‌ای و کنترل برخی موضوعات مرتبط با اجرای ساختمان اهمیت دارد.
از اصلی ترین کتاب های مهندس ناظر عمران: نشریات و آیین‌نامه‌ها
ناظر عمران بهتر است در کنار مقررات ملی، با نشریات فنی و اجرایی سازمان برنامه و بودجه نیز آشنا باشد.
نشریات زیر از اصلی ترین کتاب های مهندس ناظر است:
- مشخصات فنی و عمومی پروژه‌های عمرانی
- عملیات اجرایی
- مصالح
- بتن و سازه
- عملیات خاکی
- راه و ابنیه
- پیمان و اجرای پروژه‌های عمرانی
کاربرد دارند. البته همه نشریات برای یک پروژه لازم نیستند؛ مهندس ناظر باید بر اساس نوع پروژه، سازه و عملیات اجرایی، نشریات مرتبط را انتخاب کند.
چه کتاب‌هایی برای مهندس ناظر برق ساختمان لازم است؟
مهندس ناظر برق بیشتر با تأسیسات برقی، سیم‌کشی، تابلوهای برق، سیستم اتصال زمین، حفاظت، تجهیزات برقی و سیستم‌های جریان ضعیف سروکار دارد.
مهم‌ترین مباحث مقررات ملی برای ناظر برق
مبحث سیزدهم – تأسیسات برقی: مهم‌ترین منبع مقرراتی ناظر برق ساختمان است و باید به‌صورت کامل مطالعه شود.
مبحث سوم – حفاظت ساختمان در برابر حریق: برای سیستم‌های مرتبط با ایمنی و حریق.
مبحث چهارم – الزامات عمومی ساختمان: برای برخی الزامات عمومی و هماهنگی تأسیسات با ساختمان.
مبحث دوازدهم – ایمنی و حفاظت کار در حین اجرا: برای نظارت بر ایمنی عملیات اجرایی.
مبحث پانزدهم – آسانسورها و پلکان برقی: در پروژه‌هایی که آسانسور و تجهیزات مرتبط وجود دارد.
مبحث نوزدهم – صرفه‌جویی در مصرف انرژی: در بخش‌هایی که الزامات انرژی و تأسیسات برقی مطرح است.
منابع تکمیلی ناظر برق
در کنار مباحث مقررات ملی، ناظر برق باید استانداردها و دستورالعمل‌های مرتبط با تجهیزات برقی، حفاظت در برابر برق‌گرفتگی، اتصال زمین، تابلوها و سیستم‌های حفاظتی را نیز بشناسد.
همچنین مطالعه کتاب‌های تخصصی نظارت تأسیسات برقی می‌تواند کمک کند تا مهندس بتواند الزامات مقررات را در کارگاه بهتر اجرا و کنترل کند.
چه کتاب‌هایی برای مهندس ناظر مکانیک ساختمان لازم است؟
برای ناظر مکانیک، بخش مهم منابع به تأسیسات مکانیکی و بهداشتی ساختمان مربوط میشود.
مهم‌ترین مباحث مقررات ملی برای ناظر مکانیک
مبحث چهاردهم – تأسیسات مکانیکی: از مهم‌ترین کتاب های مهندس ناظر مکانیک.
مبحث شانزدهم – تأسیسات بهداشتی: از کتاب های مهندس ناظر مکانیک ساختمان در حیطه سیستم‌های آب‌رسانی، فاضلاب و تأسیسات بهداشتی.
مبحث هفدهم – لوله‌کشی گاز طبیعی: برای پروژه‌های دارای سیستم گازرسانی.
مبحث سوم – حفاظت ساختمان در برابر حریق: در بخش‌های مرتبط با تأسیسات و سیستم‌های ایمنی.
مبحث چهارم – الزامات عمومی ساختمان: برای هماهنگی تأسیسات با الزامات عمومی ساختمان.
مبحث دوازدهم – ایمنی و حفاظت کار در حین اجرا: برای کنترل ایمنی عملیات اجرایی.
مبحث نوزدهم – صرفه‌جویی در مصرف انرژی: برای الزامات مربوط به انرژی، عایق‌کاری و تأسیسات.
کتاب های تکمیلی مهندس ناظر مکانیک
در کنار مباحث مقررات ملی که جزو اصلی ترین کتاب های مهندس ناظر مکانیک هستند، مطالعه نشریات فنی سازمان برنامه و بودجه و کتاب‌های تخصصی مربوط به اجرای تأسیسات مکانیکی، موتورخانه، لوله‌کشی، سیستم‌های گرمایش و سرمایش و تأسیسات بهداشتی بسیار مفید است. برای پروژه‌های خاص نیز باید استانداردها و دستورالعمل‌های مربوط به همان سیستم بررسی شوند.
چه کتاب‌هایی برای مهندس ناظر معماری ساختمان لازم است؟
ناظر معماری بیشتر با الزامات عمومی ساختمان، فضاها، دسترسی، نما، مصالح، ایمنی، حریق، مناسب‌سازی و الزامات اجرایی معماری درگیر است.
مهم‌ترین مباحث مقررات ملی برای ناظر معماری
مبحث چهارم: یکی از مهم‌ترین منابع برای ناظر معماری و الزامات عمومی ساختمان.
مبحث سوم: حفاظت ساختمان در برابر حریق و الزامات مرتبط با ایمنی و خروج.
مبحث پنجم: مصالح و فرآورده‌های ساختمانی.
مبحث دوازدهم: ایمنی و حفاظت کار در حین اجرا.
مبحث پانزدهم: آسانسورها، پلکان برقی و الزامات مرتبط.
مبحث هجدهم: عایق‌بندی و تنظیم صدا.
مبحث نوزدهم: صرفه‌جویی در مصرف انرژی.
مبحث بیستم: علائم و تابلوها.
مبحث بیست‌ودوم: مراقبت و نگهداری ساختمان.
برای ناظر معماری، استاندارد ۲۸۰۰ نیز از جهت الزامات مربوط به اجزای غیرسازه‌ای و موضوعات لرزه‌ای اهمیت دارد. پیوست مرتبط با اجزای غیرسازه‌ای استاندارد ۲۸۰۰ نیز به طراحی لرزه‌ای و اجرای این اجزا می‌پردازد.
نشریات سازمان برنامه و بودجه برای مهندسان ناظر
یکی از اشتباهات رایج این است که تصور کنیم فقط مباحث مقررات ملی ساختمان برای مهندس ناظر کافی است.
مقررات ملی یکی از مراجع مهم است، اما در پروژه‌های عمرانی و ساختمانی ممکن است لازم باشد مهندس به نشریات فنی و اجرایی، مشخصات فنی، آیین‌نامه‌ها و استانداردهای مرتبط با موضوع پروژه نیز مراجعه کند.
نشریات سازمان برنامه و بودجه را می‌توان در گروه‌های مختلفی مانند نشریات مربوط به:
- مشخصات فنی عمومی
- عملیات اجرایی ساختمان
- سازه و عمران
- بتن
- مصالح
- راه و ابنیه
- تأسیسات
- پیمان و قرارداد
- متره و برآورد
- شرایط و مشخصات فنی پروژه
دسته‌بندی کرد.
برای ناظر عمران این نشریات اهمیت بیشتری دارند و باید متناسب با نوع پروژه انتخاب شوند. نشریه های عمران بسیار زیاد است. دانلود کنید.
برای ناظر مکانیک و برق نیز نشریات مرتبط با تأسیسات و مشخصات فنی پروژه می‌توانند منابع تکمیلی مهمی باشند. نشریه 110 و نشریه 393 برای برق و نشریه 128 و نشریه 172 برای مکانیک.
برای ناظر معماری نیز نشریات مرتبط با مصالح، مشخصات فنی و عملیات اجرایی ساختمان می‌توانند کاربرد داشته باشند. ضوابط و مقررات شهرسازی و معماری برای افراد دارای معلوليت و کتاب طراحی لرزه ای و اجرای اجزای غیر سازه ای معماری از موارد مهم است.
بنابراین پیشنهاد نمی‌شود مهندس صرفاً یک مجموعه بسیار بزرگ از نشریات را بدون توجه به نوع فعالیت تهیه کند؛ انتخاب نشریه باید بر اساس رشته، نوع پروژه و مسئولیت نظارت انجام شود.
آیین‌نامه‌ها و استانداردهایی که مهندس ناظر باید بشناسد
کتابخانه یک مهندس ناظر حرفه‌ای بهتر است فقط شامل مقررات ملی نباشد. بسته به رشته و نوع پروژه، آشنایی با این دسته منابع نیز اهمیت دارد:
استانداردها و آیین‌نامه‌های مهم
- استاندارد ۲۸۰۰ طراحی ساختمان‌ها در برابر زلزله
- آیین‌نامه‌ها و ضوابط مرتبط با بتن
- ضوابط و استانداردهای سازه‌های فولادی
- استانداردها و ضوابط مصالح ساختمانی
- استانداردهای مرتبط با تأسیسات برقی
- استانداردهای مرتبط با تأسیسات مکانیکی
- استانداردهای ایمنی و حریق
- استانداردهای مربوط به آسانسور
- ضوابط مناسب‌سازی و دسترسی
- مشخصات فنی عمومی و خصوصی پروژه
- دستورالعمل طراحی و اجرای دیوارهای بنایی محوطه
- راهنمای جوش و اتصالات جوشی در ساختمان های فولادی
جمع‌بندی؛ کتابخانه مهندس ناظر باید چه کتاب‌هایی داشته باشد؟
اگر بخواهیم خیلی خلاصه بگوییم، یک کتابخانه کاربردی برای مهندس ناظر بهتر است این ساختار را داشته باشد:
| نوع منبع | عمران | برق | مکانیک | معماری |
|---|---|---|---|---|
| مباحث مقررات ملی مرتبط | ⭐⭐⭐⭐⭐ | ⭐⭐⭐⭐⭐ | ⭐⭐⭐⭐⭐ | ⭐⭐⭐⭐⭐ |
| استاندارد ۲۸۰۰ | ⭐⭐⭐⭐⭐ | ⭐⭐⭐ | ⭐⭐⭐ | ⭐⭐⭐⭐⭐ |
| نشریات سازمان برنامه و بودجه | ⭐⭐⭐⭐⭐ | ⭐⭐⭐⭐ | ⭐⭐⭐⭐ | ⭐⭐⭐ |
| آیین‌نامه‌های تخصصی | ⭐⭐⭐⭐⭐ | ⭐⭐⭐⭐⭐ | ⭐⭐⭐⭐⭐ | ⭐⭐⭐⭐ |
| استانداردهای تخصصی | ⭐⭐⭐⭐⭐ | ⭐⭐⭐⭐⭐ | ⭐⭐⭐⭐⭐ | ⭐⭐⭐⭐ |
| کتاب‌های آموزش نظارت | ⭐⭐⭐⭐⭐ | ⭐⭐⭐⭐⭐ | ⭐⭐⭐⭐⭐ | ⭐⭐⭐⭐⭐ |
| کتاب‌های مصالح و اجرای ساختمان | ⭐⭐⭐⭐⭐ | ⭐⭐⭐ | ⭐⭐⭐⭐ | ⭐⭐⭐⭐⭐ |
در نهایت در مورد کتاب های مهندس ناظر ساختمان بدانید:
مهندس ناظر نباید فقط به دنبال تعداد زیاد کتاب باشد؛ مهم‌تر از تعداد، داشتن منابع درست و مرتبط با مسئولیت حرفه‌ای است. برای ناظر عمران، منابع سازه، اجرا، مصالح، پی، بتن، فولاد، زلزله و نشریات فنی اهمیت بیشتری دارند. برای ناظر برق، مبحث سیزدهم و استانداردها و منابع تخصصی تأسیسات برقی در اولویت هستند. ناظر مکانیک باید بر مباحث تأسیسات مکانیکی، بهداشتی و گاز و منابع تخصصی این حوزه مسلط باشد و ناظر معماری نیز باید مباحث عمومی، حریق، مصالح، انرژی، صدا، علائم و الزامات معماری را در اولویت قرار دهد.
بهترین مجموعه کتاب برای مهندس ناظر ساختمان ، مجموعه‌ای است که از «مقررات ملی + آیین‌نامه‌ها + استانداردها + نشریات فنی و اجرایی + کتاب‌های آموزشی تخصصی» تشکیل شده باشد. برای خرید هر یک از کتاب های نظارت ساختمان و ضروری ترین کتاب های مهندس ناظر ساختمان از ازبیلت بوک اقدام کنید.
