کتاب فیزیک 2 یازدهم تجربی | چاپ جدید کتاب درسی

کتاب فیزیک ۲ یازدهم تجربی | چاپ جدید کتاب درسی

مقدمه

کتاب حاضر در راستای برنامهٔ درسی ملی و در ادامهٔ تغییر و به‌روزرسانی کتاب‌های درسی دورهٔ دوم متوسطه تألیف شده است. در این کتاب تلاش شده است تا مفاهیم علمی به شیوه‌ای ارائه شوند که دانش‌آموزان علاوه بر یادگیری مفاهیم نظری، توانایی به‌کارگیری آن‌ها را در حل مسئله و درک پدیده‌های پیرامون خود نیز به دست آورند.

همانند پایه‌های پیشین، ساختار کتاب بر سه محور اساسی «فعالیت»، «کار در کلاس» و «تمرین» استوار است. فعالیت‌ها موقعیت‌هایی را برای یادگیری و ارائهٔ مفاهیم جدید فراهم می‌کنند و انجام آن‌ها مستلزم مشارکت فعال دانش‌آموزان است. در این میان، معلم نیز نقشی مهم در هدایت و راهنمایی روند یادگیری و سازمان‌دهی فعالیت‌ها بر عهده دارد.

با توجه به این که کتاب برای دانش‌آموزان با سطح متوسط طراحی شده است، معلمان می‌توانند با توجه به شرایط کلاس و توانایی دانش‌آموزان، فعالیت‌ها را غنی‌تر کرده یا در صورت نیاز آن‌ها را ساده‌تر کنند. با این حال، تأکید اصلی مؤلفان بر محور قرار دادن کتاب درسی در فرایند آموزش است. از این‌رو انجام فعالیت‌ها در کلاس درس، ایجاد فضای بحث و گفت‌وگو و فراهم کردن فرصت برای کشف مفاهیم توسط دانش‌آموزان به‌طور جدی توصیه می‌شود.

جایگاه کتاب در فرایند آموزش

زمان کلاس درس نباید به مباحثی خارج از اهداف تعیین‌شده در کتاب درسی اختصاص یابد. همچنین آزمون‌های خارج از مدرسه نباید مبنای آموزش مفاهیم در کلاس قرار گیرند؛ بلکه این کتاب درسی است که سطح و سبک ارزشیابی و آزمون‌ها را مشخص می‌کند.

در بسیاری از موارد، دربارهٔ یک مفهوم علمی، حد و مرزهایی در کتاب رعایت شده است که لازم است در طراحی ارزشیابی‌ها و آزمون‌های رسمی مورد توجه قرار گیرد. رعایت این حدود باعث می‌شود تناسب مناسبی میان زمان آموزشی و محتوای کتاب برقرار شود.

روند طراحی کتاب نشان می‌دهد که ارزشیابی باید در خدمت آموزش باشد. به بیان دیگر، ارزشیابی باید بر اساس اهداف آموزشی کتاب صورت گیرد، نه موضوعاتی که ممکن است در سال‌های گذشته به‌صورت سنتی مطرح شده باشند.

ارتباط علم با زندگی روزمره

یکی از رویکردهای مهم در تألیف این کتاب، توجه به ارتباط میان مفاهیم علمی و محیط پیرامون دانش‌آموزان است. کاربردهای علم در زندگی روزمره، که در اسناد بالادستی نظام آموزشی نیز مورد تأکید قرار گرفته است، به‌صورت تدریجی در محتوای کتاب و مثال‌ها نمود پیدا کرده است.

همچنین تلاش شده است این ارتباط در تصاویر و نمونه‌های ارائه‌شده در کتاب نیز منعکس شود تا دانش‌آموزان بتوانند مفاهیم علمی را بهتر درک کرده و ارتباط آن‌ها را با دنیای واقعی مشاهده کنند.

سخنی با معلم

اگر مهم‌ترین هدف آموزش علوم را پرورش تفکر علمی بدانیم، استفادهٔ صرف از فرمول‌ها و روابط بدون درک چرایی و چگونگی آن‌ها نمی‌تواند به تحقق این هدف کمک کند. از این‌رو لازم است در فرایند آموزش، فرصت کافی برای اندیشیدن، تحلیل و بررسی مفاهیم در اختیار دانش‌آموزان قرار گیرد.

فرایندهایی مانند استدلال علمی، حل مسئله، طرح پرسش، بررسی مسائل بازپاسخ و استفاده از روش‌های مختلف برای نمایش مفاهیم علمی، نقش مهمی در پرورش تفکر علمی دانش‌آموزان دارند. ایجاد فضای گفت‌وگو و مشارکت در کلاس نیز می‌تواند به تعمیق یادگیری کمک کند.

مؤلفان کتاب از امکانات گوناگون برای دریافت دیدگاه‌ها و پیشنهادهای معلمان استفاده کرده‌اند؛ از جمله سامانه‌های ارتباطی، وبگاه‌های آموزشی و دعوت از دبیران باتجربه برای حضور در نشست‌های نقد و بررسی کتاب. همچنین برخی تصاویر و نمونه‌های به‌کاررفته در کتاب با همکاری دبیران استان‌های مختلف کشور تهیه شده است.

از تمامی همکاران و دبیران محترمی که با ارائهٔ دیدگاه‌ها، پیشنهادها و تجربیات خود در بهبود کیفیت این کتاب مشارکت داشته‌اند، صمیمانه قدردانی می‌شود. گروه تألیف همچنان آمادهٔ دریافت نظرات و پیشنهادهای سازندهٔ معلمان و متخصصان از طریق سامانه‌های ارتباطی و وبگاه‌های آموزشی مربوط است.